Haber Detayı
08 Haziran 2018 - Cuma 14:44
 
Bir Geleneğimiz Daha Yok Oluyor
GÜMÜŞHANE Haberi


Gümüşhane’nin eski mutfak kültüründen biri olan ve yörede ‘Gudu’ olarak bilinen güveç, Dölek köyünde genellikle usta kadınlar tarafından yapılan pişirme kaplarıdır. Yapılan bu güveçler ev ekonomisine katkıda bulunurken, yöresel bir geleneğin de yaşamasını sağlıyor. Köylü kadınların tamamen ilkel yöntemlerle sürdürdükleri geleneksel sanat, genç neslin yeterince ilgi göstermemesi nedeniyle kaybolmaya yüz tuttu.

 

Kadınların Çabası Yetersiz

Annelerinden öğrendikleri gudu yapımını kendilerinden sonraki nesle aktarmak için çaba gösteren kadınlar, çocuklarının okumaları gerektiğini, böylelikle eziyet olarak tarif ettikleri gudu yapma mecburiyetinden kurtulabileceklerini vurgularken, bu yaşanan tezat ise kültürel bir öğe olan gudu için en büyük tehlike olarak nitelendiriliyor.

 

“Kadınlar Üretiyor, Erkekler Satıyordu”

Gümüşhane’de, sadece Dölek köyünde kadınlar tarafından sürdürülen topraktan kap yapma sanatı, yüzyıllardır anadan kıza öğretilerek yaşatılıyor, toprak kapların satışını ise köyün erkekleri yapıyordu. Gümüşhane’nin 322 köyünden sadece Dölek’te yapıldığını, yüzyıllardır sürdürülen sanatın anadan kıza öğretilerek yaşatıldığını dile getiren Dölek köyünden Ersin Gür, ”Geçmişte köyde 100’ü aşkın aile geçimini ‘gudu’ yaparak sağlıyordu. Sanatın başkaları tarafından öğrenilmemesi için bir hikayeye göre genç kızların köy dışından evlenmelerine sıcak bakılmazdı. Şimdilerde ise genç kızlar, zor ve bir o kadar da zahmetli olduğundan bu sanatı öğrenmek istemiyor” dedi.

 

Yüzyıllardır süren gelenek

Kendisinin Gümüşhane’nin Atatürk Caddesindeki iş yerinde yöresel ürün ağırlıklı dükkanı bulunduğunu ve Dölek köyünde yapılan halk arasında “Gudu” adı verilen güveç satışı da yaptığını ifade eden Gür, şöyle devam etti: “Gümüşhane’nde, sadece Dölek köyünde kadınlar tarafından sürdürülen topraktan kap yapma sanatı, yüzyıllardır anadan kıza öğretilerek yaşatılıyor. Üç ayrı dağdan getirilen topraklar, hiçbir makine kullanılmadan karıştırılıp, çamur haline dönüştürüldükten sonra kadınların elinde güveç, sütlaç kabı, testi, vazo ve sürahi gibi ürünlere dönüştürülüyor. Yörede ”gudu” olarak adlandırılan, ünü Avrupa’ya kadar yayılmış toprak kapların satışını ise geçmişte köyün erkekleri yaparken, azalan üretim nedeniyle şu günlerde marketlerde satılmaya başlandı.”

 

“Şimdi 10-15 Aile Tarafından Yapılıyor”

Gür, gazetemize yaptığı açıklamada, geçmişte sadece kadınlar tarafından üretilen toprak kapların erkekler tarafından il il dolaşarak sattıklarını belirterek, “Dolaşan erkekler, kapları satana kadar köye dönmüyordu. Geçmişte 200’e yakın hanenin bulunduğu köyümüzde yarıdan fazlası ”gudu” yapımıyla uğraşırken, şimdilerde bu sanat sadece 10-15 aile tarafından sürdürülüyor. Köyümüzde çok eski dönemde köyün en önemli geçim kaynağı olan sanatın başkaları tarafından öğrenilmemesi için yıllarca dışarıya kız vermedikleri de anlatılıyordu” dedi.

 

“Toprak Üç Ayrı Dağdan Getiriliyor”

Gudu toprağının özel bir toprak olduğunu kaydeden Gür, şunları kaydetti: “ “Toprak kapların yöremize özgü farklı türlerdeki killi toprakların karıştırılmasıyla yapılıyor. Bunun için Alaca yaylası yolunda 3 ayrı dağdan, yol olmadığı için kadınlar bazen sırtlarda bazen de hayvanlar yardımıyla toprak getiriyor. Karıştırılan topraklar çamur haline getirip, gerekli kıvamı alıncaya kadar ayaklarla yoğruluyor. Ardından küçük parçalara ayrılan çamurun içinde çakıl kalıp kalmadığını elle kontrol ediliyor. İçinden küçük taş parçalarını temizleyip, ‘gurufa’ denilen tahta üzerine yerleştirilen çamuru ‘granzı’ adlı ağaç parçası ile ağız kısmından başlayarak şekillendiriliyor. Ardından da kabı hafif ıslatıp üzerindeki pürüzleri ‘gogoç’ denilen taş parçası ile düzeltiliyor. Kapak ve kulplarını yaptıktan sonra en az 2 saat güneşte kurumaya bırakılan kaplar, daha sonra tezek ya da odun ile ısıtılan tandırda pişiriliyor. Bu aşamada kaplar satışa hazırdır.”

 

“Satmadan Dönmüyorlardı”

Ersin Gür, köyde yalnızca kadınlar tarafından üretilen kapların erkekler tarafından, geçmişte Türkiye’nin dört bir tarafında il il dolaşılarak satıldığını, köyden ayrılanların bütün kapları satmadan dönmediğini, bunun gelenek halini geldiğini söyledi. Kullanılan kil ve uygulanan yapım tekniğinden dolayı kapların çok dayanıklı ve gösterişli olduğunu, bu sayede ürettikleri toprak kapların yurt içinde haklı bir üne kavuştuğunu savunan Gür, çeşitli illere, hatta Avrupa’daki gurbetçilere sipariş üzerine toprak kap gönderdiklerini kaydetti.

 

“Hem Sağlıklı Hem Lezzetli”

Gür, bu kaplarda pişirilen yemeğin hem sağlıklı hem de lezzetli olduğunu da öne sürdü. Geleneğin yaşatılması amacıyla köyde Valiliğin de desteğiyle 13 yıl önce çömlek atölyesi kurulduğunu anlatan Gür, çok zahmetli olmasından dolayı bu sanata kızların eskisi gibi rağbet göstermemesi üzerene girişimin başarısızlıkla sonuçlandığını, atölyenin kapandığını belirtti. Bu geleneğin yok olmasına gönüllerinin razı olmadığını dile getiren Gür, ”Devletin bize destek olmasını istiyoruz. Öncelikle toprağın getirildiği tepelere yol yapılmasını ve gudu başına teşvik primi verilmesini bekliyoruz. Aksi halde bölgede sadece Dölek köyüne özgü asırlık bu gelenek 15-20 yıl sonra yok olup gidecek” diye konuştu.

 

“30 ile 150 Lira Arasında Satıyoruz”

Ersin Gür, bir kadının günde ortalama 10-15 toprak kap üretebildiğini, kapların büyüklüğüne göre 30-150 lira arasında değişen fiyatlarla satışa sunulduğunu kaydetti. Gür, “Gümüşhane’de hem bir yemek çeşidi hem de bu yemeğin pişirildiği kaba adını veren güveç, halk arasında gudu ya da gudi olarak biliniyor. Özellikle Ramazan aylarında fakir-zengin her ailenin mutfağına giren güveç, yemekleri lezzetli hale getiriyor” dedi.

Ersin Gür, Gümüşhane’ye özgü bu sanatın yok olmaması için devletin mutlaka el atması ve desteklemesi gerektiğini söyledi.

 

Kaynak: Editör:
 
Etiketler: Bir, Geleneğimiz, Daha, Yok, Oluyor,
Haber Videosu
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Alıntı Yazarlar
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Galatasaray
75
0
7
3
24
34
2
Fenerbahçe
72
0
4
9
21
34
3
Medipol Başakşehir
72
0
6
6
22
34
4
Beşiktaş
71
0
5
8
21
34
5
Trabzonspor
55
0
9
10
15
34
6
Göztepe
49
0
11
10
13
34
7
Demir Grup Sivasspor
49
0
13
7
14
34
8
Kasımpaşa
46
0
14
7
13
34
9
Kayserispor
44
0
14
8
12
34
10
Evkur Yeni Malatyaspor
43
0
13
10
11
34
11
Teleset Mob. Akhisarspor
42
0
14
9
11
34
12
Aytemiz Alanyaspor
40
0
16
7
11
34
13
Bursaspor
39
0
17
6
11
34
14
Antalyaspor
38
0
16
8
10
34
15
Atiker Konyaspor
36
0
16
9
9
34
16
Osmanlıspor FK
33
0
17
9
8
34
17
Gençlerbirliği
33
0
17
9
8
34
18
Kardemir Karabükspor
12
0
28
3
3
34
Özlü Sözler
Gülün dikene katlanması onu güzel kokulu yaptı…


Mevlana
Bir Hadis
İslâm, güzel ahlâktır.


MEVLANA (R.A)
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Haber Yazılımı